Izerdia eta odola

Bangladesh, moda arloko multinazionalen paradisua den herrialdea, langileen infernu bihurtu da berriz ere. Bangladesheko langileen baldintzei buruzko hainbat txosten daude, baina hango langileek ez dute ia eskubiderik, hango langileak zenbaki bat besterik ez dira.

Askotan entzun dugu prezio merkean erosten ditugun zenbait arropa, gutxieneko baldintzak betetzen ez dituzten eraikinetan sortzen direla, hau da, lan baldintzen urraketa muturreraino eramaten den fabriketan. Esate baterako joan den astean Bangladeshen eroritako lantegietan El Corte Inglés eta Mangoren etiketak omen zeuden, beste firma ezagun batzuen artean. Britainiar Primark, Loblaw kanadarra eta Group PWT daniarra ere tartean ziren, antza.

Lan baldintza eskasak eta munduko soldatarik baxuenak dituzte Bangladesheko langileek. Ehungintza (textil) sektorean 30 bat euro jasotzen dituzte langileek 54 orduko lan astearen truke. Gainera, sarri askotan, ordaindu gabeko aparteko orduak (ordu extrak) egin behar izaten dituzte. Kexatzen denak egurra jasotzen du. Lanera minutu batzuk beranduago heltzen denari egun osoko soldata kentzen zaio. Egun bat falta izanez gero berriz, 2 eguneko kenketa egiten zaio langileari.

Orain dela egun batzuk Daca hiriburuan goitik behera eroritako Rana Plana eraikinean gutxienez horietako 381 langilek galdu dute bizia, 2.437 bat atera dituzte eskonbro artetik eta desagertuak zenbatu barik daude oraindik. Hildako hauek hainbat arropa josiko zuten izen ezagunentzat, baina enpresak ez dira haien baldintzez arduratzen. Ardura nagusia etekina da.

Azken urteotan Mendebaldeko hainbat ONG ari dira ahaleginetan ehungintza enpresek erantzukizunak euren gain hartu ditzaten eta langileen baldintzez ardura daitezen baina, enpresen pausoak geldo doaz. Bitartean arropa askok ditu izerdi eta odol tantak, baina urrunekoak dira izerdi zein odol horiek eta, auskalo odol horren RHa.

Nire iritziz, enpresek ez eze, erosleok ere jar dezakegu gure aletxoa. Honelako egoerek erosten dugunaren jatorriaren inguruko gogoeta egitera eraman beharko gintuzke. Merkea bilatzeaz gain, egileengan ere pentsatu beharko genuke, egileen lan baldintzetan hain zuzen.

Lan baldintza duinetan eginda ez dagoena baztertu egin beharko genuke eta, ahal dela, hurbileko egileei erosi. Jokabide honek ez du solidaritaterik eza adierazten, alderantzizkoa baizik. Bertokoa, hurbilekoa erosteak gupida gabeko bitartekari diruzaleen menpekotasunik libratuko gaitu, bai egileak, bai erosleak.

Marisa Barrena psikopedagogoa da