Bizkargi Gogoratuz Elkarteak antolatutako Bizkargi Eguna ospatu zen atzo, Santikurtz errepetizino egunez, e

Atzo goizean egindako ekitaldiara Agirrebeitia gudariaren senideak gerturatu ziren, “merezi dauen omenaldia izan dagian”, Bizkargi Gogoratuz Elkarteko kideek azpimarratu zutenez. Oroimen ekitaldian parte hartzeagatik senideei eskerrak eman zizkieten antolatzaileek.

Borrokalari berriztarra Euskadiko Partidu Komunistako ‘Esteban Salsamendi’ batailoiko kidea izan zan. Boluntarioz eta errekrutez osatutako batailoia 1936ko irailaren hasieran hasi zen antolatzen ‘Sección Harinopanadera’ren ekimenez, asmo nagusia okin guztiak batzea zela. Euzko Gudarostearen 44. zenbakia izan zan.

Agirrebeitiak osatzen zuen batailoiak egundoko sarraskia jasan zuen Otxandioko frontean 1937ko apirilaren 4an izandako aireko bonbardaketaren ondorioz. Bertan, 33 hildako eta 284 desagertu izan ziren, beraietako asko preso hartuak izan zirela.

Ondoren Urkiolako frontera bidali zuten Euskadiko Partidu Komunistako Erreserbako batailoia osatzeko eta, berrantolaketa berri baten ondoren, Salsamendi batailoia Bizkargira bidali zuten. Bertan izandako borroketan hainbat hildako eta preso egon ziren, eta hildakoen artean atzo gogoratu eta omendu zuten Aniceto Agirrebeitia Lazpita zegoen. Berriztarra 1937ko maiatzaren 16an erail zuten.

La entrada Bizkargiko frontearen defentsan parte hartu zuten gudariek omenaldi hunkigarria jaso zuten se publicó primero en durangon.com.

2020ko Bizkargi Eguna bertan behera utzi arren etxeko balkoietan ikurriñak jartzea eskatu zuen ekimen hori antolatzen zuen Zornotzako Bizkargi Gogoratuz Elkarteak. Aurten, Ernai erakundeak hartu du lekukoa eta mendi tontorrean egingo den ‘Gazteok memoriaren harira’ ekimena prestatu du domekarako. 

Eguneko ekitaldiak lau herritatik Bizkargi gainera abiatuko diren igoerekin hasiko dira. Zornotzatik irtengo den ibilaldia goizeko 9:00etan abiatuko da Erreferendum plazatik eta Larrabetzutik zein Gernikatik 10:00etarako jarri dute hitzordua. Mungiatik berriz, 9:15etan irtengo dira.

Ezker Abertzaleko gazte antolakunde iraultzaileak prestatutako egitaraua eguerdian hasiko da ‘Memoria dugu arnas’ belaunaldien arteko mahainguruarekin eta 13:30ean egingo den ekitaldiarekin.

14:30ean bazkari herrikoia egingo dute bakoitzak bere etxetik eramandakoarekin eta jarraian bertso saioa egongo da. 16:30ean kantaldia hasiko da eta 18:00etan bakoitza bere herrira itzultzeko jaitsiera abiatuko da.

La entrada Ernaik antolatutako Bizkargi Eguna ospatuko dute domekan se publicó primero en durangon.com.

Argazkia: Iñaki Queralt.

Zornotzako Bizkargi Gogoratuz Elkarteak aurtengo Bizkargi Eguna bertan behera uztea erabaki zuen aurreko astean Covid-19ak eragindako osasun-larrialdia zela eta. Hala ere, egun horren oroitzapena mantentzea erabaki dute eta domekan ospatzen den Santikurtz Egunerako deitutako gogorapena ikurriñak etxeko balkoietan jarrita egingo dute.

Ekimen horrekin “gure auzokide desagertu eta errepresaliatuak eta Euskal Herri osokoak” gogoratu nahi ditu Bizkargi Gogoratuz Elkarte antolatzaileak.

Zornotza, Larrabetzu eta Morga herriek bat egiten duten Bizkargi mendi tontorrean urtero egiten den ekitaldiaren jatorria Gorozika, Morga, Etxano, Larrabetzu eta Muxikako parrokietako jendeak eta udaletxeetako zinegotziak elkartzen zituen ospakizunean dago. Gainera, Etxanoko jabetza duen ermitaren inguruan hainbat borrokaldi izan zen euskal gudarien eta faxisten artean 1936ko Gerra Zibilean, tontorra behin eta berriro irabazi eta galduz.

Bizkargi Egunak, beraz, aukera ederra eskaintzen du historia errepasatzeko eta birpentsatzeko. Hausnarketa egitea “interpretatzeko eta interferentziarik gabe kontatzeko aukera ematen digun inbertsioa da”, elkartetik adierazi dutenez.

Memoria kolektiboa berreskuratzea “gure herriaren eraikuntzarekin lotutako zeregina da, euskal gizartea bere historiaren gidoilari eta narratzaile nagusia izan dadin lortzeko ahalegina. Era berean, hainbat pertsona eta elkarte memorialistak ildo horretan egin duten lana azpimarratu nahi dugu, ‘amnesia kolektibo’ hori desagertuz joan dadin”,  Bizkargi Gogoratuz-etik adierazi dutenez.

La entrada Ikurriñak balkoietan ipinita egingo dute Bizkargi Egunaren gogorapena se publicó primero en durangon.com.

Domekan izango dira Bizkargi Eguneko ospakizun nagusiak. (Argazkia: Busturialdeko Hitza)

Bizkargi Gogoratuz Elkarteak antolatutako Bizkargi Eguna ospatuko dute bihar Zornotza, Larrabetzu eta Morga batzen dituen mendi tontorrean, egitarauan musika, dantza, eta bertsoak nagusituko direla. Berez, aldarrikapen, jai eta ospakizun eguna maiatzaren 3a izaten bada, aste barruko egunaren ordez hurrengo igandean egiten da aspalditik.

Eguneko egitaraua goizeko 11:0etan hasiko da trikitilarien eta txistularien ekitaldiarekin eta 12:30etan ‘Memoria eta Etorkizuna’ hizpide izango duen ekitaldia hasiko da. Ordu erdi geroago desfilea eta harrera egingo diote Etxanoko Nagusiari, aginte-makila irudikatzen duen txuzoa emanez.

Larrabetzuko Bizkargi Dantza Taldearen saioarekin jarraituko dute eguerdiko ekitaldiak, eta ondoren Xabier Arriaga ‘Txiplas’, Onintza Enbeita eta Asier Galarza ‘Muxi’ bertsolarien saioa eta Enekoren kantaldia egongo dira. 13:15ean Koldo Etxebarria aita-seme trikitilariek girotutako erromeria hasiko da. Arratsaldean, Larrabetzuk hartuko du aldarrikapenaren eta festa giroaren lekukoa.

Bizkargi Egunaren jatorria Gorozika, Morga, Etxano, Larrabetzu eta Muxikako parrokietako jendea eta udaletxeetako zinegotziak elkartzen zituen ospakizunean dago. Aspaldian, bertan bildutakoek Etxanoko jabetzakoa den ermitan meza entzun eta ondoren erromerian parte hartzen zuten. Erromeriari hasiera emateko, Etxanoko Udalaren ordezkariak ‘txuzoa’ lurrean sartu behar zuen ermitaren ondoan.

1936ko Gerran hainbat borrokaldi izan ziren Bizkargin euskal gudarien eta faxisten artean, tontorra behin eta berriro irabazi eta galduz. Borrokaldietan ehunka milizianok eta gudarik parte hartu zuten, batailoi desberdinetan antolatuta. 1937an ermita suntsituta geratu zen, baina urte batzuk geroago, 1943ko maiatzaren 16an, berriro eraiki eta inauguratu zuten.

Testuinguru politiko-sozial berria

Gerra osteko hamarkadetan Santikurtzeak ospatzeari ekin zioten berriro nolabaiteko normaltasunez, meza eta erromeriarekin, hildakoen senideek eta gudariek ere parte hartzen zutelarik. Eguneko ospakizunak Zornotzan jarraitzen zuten arratsaldean.

Azken hamarkadetan, Zornotzako Udabarri Dantza Taldeak, AEK-k, Amnistiaren Aldeko Batzordeak edo Etxanoko Andra Mari Elkartea arduratu dira Bizkargi Eguna antolatzeaz, testuinguru politiko-sozial berriei egokituta. Azken edizioak berriz, Bizkargi Gogoratuz Elkarteak hartu bere gain antolakuntzaren ardura.

La entrada Musika, dantza, bertsoak eta aldarrikapena izango dira bihar egingo den Bizkargi Egunean se publicó primero en durangon.com.