Durango celebrará esta tarde la novena edición del encuentro Bizkaian Emakumeak Dantzari, una cita que busca visibilizar, respetar y preservar las danzas tradicionales femeninas del territorio. El evento contará con una amplia participación de la comarca, con tres grupos locales y uno de Otxandio.

El encuentro arrancará a las 18.00 horas en la plaza del mercado con una kalejira, que recorrerá el centro del municipio hasta llegar a los soportales de la iglesia de Andra Mari, donde a partir de las 18.30 horas comenzará la actuación principal.

Uno de los aspectos más destacados de esta edición será la participación de los grupos durangarras Tronperri, Txoritxu Alai (ambos, organizadores de esta edición) y Kriskitin, a los que se unirá el otxandiarra Urduri Dantza Taldea. Completará el elenco el grupo Salleko Dantza Taldea de Sestao, en una jornada que reunirá a generaciones diversas de dantzaris comprometidas con la tradición y la cultura local.

Participación abierta

Aunque el evento cuenta con un programa definido, no existen normas restrictivas y la participación está abierta a cualquier persona, independientemente de su edad o género. Finalizadas las danzas, la jornada continuará en clave festiva con una pequeña romería bajo los soportales de Andra Mari.

La iniciativa nació en 2013 y se celebró hasta el 2019, para ser recuperada el año pasado, también en Durango. “El objetivo principal del evento es dar a conocer, respetar y evitar la desaparición de las danzas de chicas de Bizkaia, a las que en los últimos años se les ha dado cada vez menos importancia, en favor de otras”, explican desde la organización.

La entrada Las dantzaris vizcaínas se citan en Durango para preservar la tradición se publicó primero en durangon.com.

Alrededor de 260 jóvenes dantzaris de una docena de grupos participarán mañana en la 55 edición de la Umeen Euskal Jaia de Durango. El evento, organizado por Tronperri y Txoritxu Alai, celebrará su alarde en la plaza de Ezkurdi a partir de las 13.00 horas.

La jornada, sin embargo, arrancará antes con una kalejira por las calles de la villa desde las 11.30 horas. Entre los participantes, Tronperri y Txoritxu Alai representarán a los dantzaris locales, pero la asistencia de grupos de Durangaldea será, un año más, muy nutrida.

Así, desde Abadiño, tomarán parte Iluntze Dantza Taldea y Talde Batuak. También estarán presentes los berriztarras Iremiñe y San Lorentzo, los elorriarras Besaide, los atxondoarras Urduri, y Udabarri desde Amorebieta-Etxano. Tampoco faltarán otras agrupaciones vizcaínas como Txindurri, de Ermua; Itzartu, de Algorta; o los sestaotarras Salleko.

Una vez en Ezkurdi (o en Landako Gunea en caso de lluvia) el programa comenzará con una actuación mixta en la que faltarán la ezpata txikia, la arku dantza o la zinta dantza, entre otras. A continuación, será el turno de los y las más pequeñas para representar txula-alai, Saint-Petrike y zapatain dantza. El acto finalizará con un baile conjunto del fandango y el arin-arina.

La entrada 260 jóvenes dantzaris participarán en la Umeen Euskal Jaia se publicó primero en durangon.com.

Otxandioko Mekoleta auzoan egitarau oparoa prestatu dute ekainaren 7tik 11ra ospatuko duten San Bernabe jaiaren inguruan. Musika kontzertuak, dantza saioak edo haurrentzako jolasak osatzen dituzte jaietako hiru egunak.

Barikuan, 21:00etan, piztuko duten txupinazoarekin eta ondoren egingo den gazte afariarekin hasiko dituzte aurtengo jaiak. Eguna osatzeko musika kontzertua izango da rock metala lantzen duen Cobra eta punk rocka jotzen duen Puraposse taldeekin, lehenengoan Ekain Elorza berriztarra taldekidea dela eta bigarrenean Jokin otxandiarra.

Zapatuko egitaraua, ohikoa denez, Urduri dantza taldeak 17:00etan eskainiko duen ekitaldiarekin hasiko da. Jarraian, Kalaka taldeak umeentzako prestatutako egurrezko jolasekin dibertitzeko aukera izango dute eta 19:00etan Xabi Aburruzaga Band taldearen ekitaldia egongo da.

20:00etan Eusko Label pintxoak dastatzeko aukera egongo da eta jarraian Igor Elortzaren hitzekin eta Rafa Ruedaren doinuekin sortutako ‘Anonyme Popular’ lanaz gozatzeko aukera egongo da. Joselu Anayak girotutako erromeriarekin osatuko da eguneko egitaraua.

Ospakizunak martitzenean, ekainaren 11n, jarraituko dute, San Bernabe eguna ospatuz. 9:00etan ibilaldia egongo da San Bernabe tontorrera eta 12:30ean meza eta luntxa egongo dira. Arratsaldeko 17:00etatik aurrera jokatuko diren briska eta mus txapelketek emango diote amaiera aurtengo jaiei.

La entrada Xabi Aburruzaga eta Igor Elortza eta Rafa Ruedaren ‘Anonyme popular’ izango dira Mekoletako jaietan se publicó primero en durangon.com.

Abadiñon ospatu zen iaz Durangaldeko Ezpatadantzarien Eguna.

9 herri, 11 dantza talde eta eskualdeko txistulariak Zaldibarren elkartuko dira zapatuan, hilak 25, Durangaldeko Ezpatadantzari Eguna ospatzeko. Eguerdian egingo den dantzarien saioa hasi aurretik, Balendin Lasuen Solozabal zaldibartarra gogoratu eta omenduko dute bere jaiotzaren 100. urteurrenean.

Iaz Abadiñon hasitako bideari jarraituz, aurten Zaldibarren ospatuko dute Durangaldeko Ezpatadantzarien Eguna, herriko Udalaren eta Gerediaga elkartearen antolakuntzarekin.  Ospakizunarekin, herriaren ondare diren dantza eta doinuak duten garrantzia azaleratu eta aldarrikatuko dituzte.

Eguneko egitaraua eguerdian abiatuko da, ekitaldian parte hartzen duten guztiek Olazar frontoiaren aurrean batuko direnean ospakizuneko argazki ofizialak ateratzeko. 12:30ak aldera kalejira hasiko dute bertatik eta 13:00etan ‘Balentin Lasuen gogoan’ ekitaldia hasiko da Zaldibarko Koralaren parte hartzearekin.

Omenaldia

Aitormen ekitaldiarekin Zaldibarren ezezik, Durangaldean eta Euskal Herrian ere lan handia egin zuen Balendin Lasuen omendu nahi dute, Astebetera, ekainaren 1ean, Lasuenek 100 urte beteko zituen.

Lasuen politikaria, enpresaria, euskal idazlea eta historia-ikertzailea izan zen, eta Euskal Herria kultura aldetik suspertzeko lan handia egin zuen. Zaldibarko Koraleko presidente modura eta Zaldibarko alkate modura, herriko kultur bizitzan eragin eta ereindakoa izan zen. Tartean, dantzaria ere izan zen, zortzi urterekin 1932. urtean, atera zen lehenengoz plazara.

Ezpatadantzari Eguneko agerraldi nagusia Euskal Herria etorbidean izango da 13:15ean, edo euria izanez gero kiroldegian. Saioan Dantzari-dantzako bederatzi piezak dantzatuko dituzte: Agintariena, Zortzinangoa, Ezpata joko txikia, Banangoa, Binangoa, Ezpata joko nagusia, Launangoa, Makil-dantza eta Txotxongiloa. Amaieran, soka-dantza edo erregelak egingo dira.

14:30etatik aurrera erromeria egongo da kalerik kale, Gorka Valdes soinulariarekin eta Mikel Elizaran panderojolearekin.

“Dantzari Egun hau aukera ezin hobea da Balendin Lasuenek gure herriaren, eskualdearen eta Euskal Herriaren alde egin zuen lan nekaezina gogoratzeko”, Eneritz Azpitarte alkatearen esanetan. Lasuenek “pasio eta konpromiso handiz sustatu zituen euskara, kultura, ikerketa eta udalgintza. Pasioz eta konpromisoz jardun, hain zuzen ere, dena berreraikitzeke zegoen garaian. Balendin Lasuen beti izango dugu gogoan gure herriaren alde egindako guztiagatik”, Azpitartek azpimarratu zuenez.

Dantza ekitaldiko partaideak:

-Zaldibarko dantza taldea

-Berrizko Iremiñe eta San Lorentzo

-Durangoko Kriskitin eta Txoritxu Alai

-Iurretako dantzariak

-Mallabiko Gazte Alai

-Otxandio Urduri

-Mañariako Andra Mari

-Zornotzako Udabarri

-Garaiko dantza taldea

-Durangaldeko txistulariak, besteak beste, Jaizale eta Udazken txistularien taldeak

Zaldibarko dantza taldea gaur egun

2010eko hamarkada hasieratik Zaldibarren dantza taldea, eten luze baten ostean aktibo dagoela esan daiteke, lehenago egon ziren zenbait dantzariren eta dantzara gerturatutako dantzari berrien partaidetzarekin. Batez ere, San Andres jaietan ateratzen dira plazara, azaroan, eta uztaileko jaietan ere bai. Ospakizun, ekitaldi eta auzoren bateko jaietan eskatu ezkero ere han izaten dira.

Talde mixtoa da Zaldibarko dantza taldea, neska zein mutil ateratzen dira plazara Dantzari-dantzan. Baina, badauka, Durangaldeko beste dantza taldeetatik bereizten dituen elementurik: jantziak. Izan ere, ezpatadantzarien artean, gizon zein emakume izan, ezberdin jantzita ateratzen dira plazara.

Gaur egun, astero batzen dira entseguetan eta 20 bat laguneko koadrila da guztira, nahiz eta finkoak bederatzi lagun izan.

La entrada Balendin Lasuen omenduko dute zapatuan Zaldibarren egingo den Ezpatadantzari Egunean se publicó primero en durangon.com.

Sokamuturra saioa jaietako azken egunean izango da. (Argazkia: Iban Garcia/You Tube)

Datorren martitzenean ospatuko den Santamaña eguna izango bada Otxandioko jaietako egun nagusia, zapatuko Gazte egunarekin eta domekako Herri Kanta Egunarekin abiatuko da egitaraua. Hurrengo zapatuan berriz, berreskuratutako nesken soka-dantza eskainiko da.

Jai giroa herrian zabaltzeko asmoarekin, zapatu eguerdian egingo diren trikipoteoa eta bazkariarekin abiatuko da Gazte eguna. Arratsaldean berriz ginkana, Batukotx batukadaren ekitaldia, errementariek omentzeko eraikitako eskulturaren inaugurazioa eta The Van, Akabu eta Dj batek eskainitako ekitaldiekin osotuko da eguna.

Herri Kanta Eguna ospatuko da domekan eta kantuzaleei eguerdian egingo dieten harreraren ondoren kalejira, bazkaria eta Irabia jota eskolaren emanaldia egongo dira herriko plazan.

Katalintxuren jaitsierak eta txupina

Aurtengo ospakizunak astelehen arratsaldean hasiko dira ofizialki. 18:30ean herriko presoen eskubideen aldeko elkarretaratzea egingo da eta Ohiandi abesbatzarekin batera ohiko Salve Regina abestuko da.

19:00etan Katalintxuren jaitsierak eta Korrika hasiera jaia posible egin zuten herritarrek piztuko duten txupinarekin hasiko dituzte jaiak. Ondoren, danborrada, pintxo dastatzea eta Luhartz taldeak girotutako erromeria egongo dira.

Martitzenean ospatuko den Santamañan eguneko ekitaldiak eguerdian egingo diren jubilatu guztien argazkiarekin hasiko dira. Ondoren Banda eta Txistularien kalejira, herriko umeen pelota partiduak eta Trapu Zaharrak antzerki konpainiak eskainiko duen Etsita! antzezlana egongo dira.

Arratsaldean, nesken zein mutilen arteko pelota partiduak egongo dira Mañondon, Urduri dantza taldearen agerraldia egongo da eta Lontxo taldeak girotuko duen erromeriarekin osotuko da eguneko egitaraua.

Eguaztenean ospatuko den Umeen eguneko zein egueneko protagonistak etxeko gazteenak izango dira, egitarauan tartekatutako ekitaldi gehienak beraientzat prestatuta baitaude.

Nesken soka-dantza

Barikuan egingo diren bizikleta saltoen erakustaldia, ‘Hartu hitza Otxandio’ galdeketa egunaren aurkezpenarekin eta gauean plazan egingo den play-backarekin hasiko dira bigarren asteburuko ekitaldiak.

Zapatuan ospatuko den San Martin egungo ekitaldiak eguerdian Otxandioko Bandaren eta Dultzaineroen kalejirekin hasiko dira eta jarraian paella-txapelketa egongo da. Arratsaldean, Akelarre txarangaren kalejiraren ondoren, Urduri dantza taldeak eta herriko emakumeek berreskuratutako nesken soka-dantza eskainiko da plazan. Gauean Hutza, Lágrimas de Sangre eta Akerbeltz taldeen kontzertuak egongo dira.

Domekan amaituko dira aurtengo ospakizunak. Goizeko 7:30ean egingo den dianaren ostean sokamuturra egongo da. Eguerdian 1936ko bonbardaketan hildakoek omenduko dituzte Andikoan eta limonada dastatzearekin batera Araiako eta Otxandioko banden ikuskizuna egongo da plazan .

Arratsaldean, ingude jasotze txapelketa eta Saul Velasco eta Luis Polacoren arteko aizkolari apustuaren ondoren Gauargi taldeak girotuko duen erromeria hasiko da. Gauean, Mondragon Unibertsitateak eta Anboto komunikabideak elkarlanean Bonbardaketari buruz egindako dokumentalaren aurkezpena egingo da Andikoan, Gauargiren erromeria jarraituko du eta gauerdian abestuko den ‘Agur Santa Marina’ abestuz amaituko dituzte ospakizunak.

La entrada Gazte egunarekin hasiko dira zapatuan Otxandioko jaiak se publicó primero en durangon.com.

Otxandioko Mekoletan auzoko jaiak ospatuko dituzte gaurtik domekara bitartean eta ospakizunetako osagai nagusiak musika eta bertsolaritza izango dira.

Ekitaldiak iluntzeko bederatzietan hasiko dira, ordu horretan piztuko baita txupina eta ondoren izango den herriko afaria hasiko da. 23:30ean Liher eta Larregi musika taldeek eskainitako kontzertua eta jarraian egongo den Dj baten ekitaldiak osatuko dute eguneko egitaraua

Bihar arratsaldean jarraituko dute ospakizunak Urduri dantza taldeak 17:30etatik aurrera eskainiko duen ekitaldiarekin. Ordu bete geroago ‘Ipui katramilatua’ ikuskizuna taularatuko du Ikusi makusi taldeak eta zortzietan Xabi eta Josebak girotutako triki-burduntzia egongo da.

IV. Kopla Txapelketa

Eskualdeko hamabi bertsolari bilduko dituen Durangaldeko IV. Kopla Txapelketa gaueko hamarretan hasiko da. Agertokian azalduko diren lehiakideak Eneko Abasolo ‘Abarkas’, Txaber Altube, Ander Aldazabal, Iruri Altzerreka, Miren Amuriza, Iker Apraiz, Eneko Barruetabeña, Igor Elortza, Aitor Esteban, Igor Galartza eta Manu Goiogana izango dira.

Durangaldeko bertso eskolak eta Arkotxe Kultur Elkarteak antolatutako ekitaldian Xabi Aburruzaga eta Josu Zabala soinujoleak arituko dira eta gai-jartzaileak Itxaro Juaristi eta Ainhoa Urien izango dira. Ekitaldia doakoa izango da eta amaieran Txapito Guzman eta Ibarrako langostinuek taldearen saioa hasiko da.

Mekoletako jaiak etzi amaituko dira. Goizeko 9:00etan San Bernabera igotzeko ibilaldia abiatuko da; 13:00etan Meza eta luntxa egongo dira eta arratsaldeko 17:30ean briska eta mus txapelketak hasiko dira.

La entrada 12 bertsolari izango dira Mekoletan Durangaldeko Kopla txapelketan se publicó primero en durangon.com.