Hori horrela, martxoan zehar askotariko ekitaldiak egingo dira Zaldibarren.

• Martxoaren 5etik 15era: Erakusketa izango da. Esposizioa liburutegi zaharrean egongo da ikusgai eta, besteak beste, panel informatiboak, Garitaonandiak idatzirikoak eta partiturak egongo dira ikusgai. Erakusketaren irekiera ekitaldia martxoaren 5ean izango da, arratsaldeko 19:00etan.
• Martxoaren 6an: Garitaonandiaren omenezko lehenengo ipuin lehiaketako sari banaketa egingo da. Literatura lehiaketa abendutik urtarrilera jokatu zen, eta 8-12 urte bitarteko ume zaldibartarrek parte hartu zuten. Guztira 38 ipuin aurkeztu dira, eta orain, sariak banatzea baino ez da falta. Ekitaldia ospitale ondoko kaperan egingo da, 18:30ean.
• Martxoaren 7an: Euskaltzaindiko kideek eta udal ordezkariek jendaurreko batzarra egingo dute udaletxean, 12:00etan, euskaltzain urgazle izan zenari gorazarre egiteko. Bide batez, Joseba Sarrionandia idazleak bilera hori baliatuko du Bitor Garitaonandiaz eta Zaldibarko  literaturaz hitz egiteko.
• Martxoaren 14an: Donostiako Orfeoiak kontzertua eskainiko du Olazarko frontoian, 19:30ean. Sarrerak otsailaren 23tik martxoaren 6ra egongo dira salgai, bost euroan, udal liburutegian.

Eneritz Azpitarte alkateak esan duenez, martxoa zaldibartar emankorraren ekarpenak gogoratzeko eta ohoratzeko hilabetea izango da: “Euskara, musika konposizioa, literatura, kazetaritza, ondarea… Garitaonandiak argi izpi zabal bat ekarri zuen dena egiteke zegoen garaian. Ameslaria izan zen, eta bete-betean asmatu zuen martxan jarritako proiektu bakoitza jendarteratzen. Ezinbestekoa dugu bere figura merezi bezala ohoratzea. Iraganetik ikasteko, aurrera begiratzeko, eta gure herrikide ilustre honi merezi duen lekua eskaintzeko”.

Gotzon Gomezek, Gerediaga elkarteko presidenteak, Garitaonandiaren lana jasotzea, ikertzea eta zabaltzea garrantzitsua dela azpimarratu du. “Durangaldeko eta Euskal Herriko iraganaren ondare da Garitaonandiaren ekarpena, Euskal Pizkundearen garaiko ezinbesteko pieza. Hala ere, haren oroimenerako egingo dugun ariketak etorkizunerako pistak ere eman ditzake, Euskal Herrian euskararentzat pizkunde berri bat aldarrikatzen ari garen aldi honetan”, azaldu du Gomezek.

Garitaonandiari buruz Pello Zabartek eginiko lanak irabazi zuen 2025eko Ikerlari Gazteen Sariketa (Gerediagak antolatua), eta emaitza aurtengo Astola aldizkarian irakurri ahalko da, erakusketan islatzeaz gainera. Horregatik, Gomezek adierazi du poztekoa dela elkarteak sustaturiko lehiaketak emango duen balioa.

Zaldibartar emankorra

Bitor Garitaonandia Ariño 1876ko martxoaren 6an jaio zen Zaldua plazako Zapatarikoa etxean. Euskaltzalea izan zen, musika konpositorea, tenorea, antzezlan idazlea eta euskaltzain urgazlea. Musikaren alorrean, Zamorako katedraleko maisu tenore izan zen, eta Donostiako Orfeoia handitzen lagundu zuen XX. mende hasieran.

Euskalgintzaren eremuan, Argia astekariaren sorreran parte hartu zuten beste hainbat euskaltzalerekin, eta garai hartan idatzi zituen euskarazko hainbat antzezlan eta ipuin liburu. 1925ean, euskaltzain urgazle izendatu zuen Euskaltzaindiak. Halaber, euskara estandarraren bultzatzaileetako bat izan zen. Handik urte gutxira hil zen Donostian, 1929ko abuztuaren 3an.​​

La entrada Bitor Garitaonandiaren ekarpena omentzeko ekitaldi-sorta, haren jaiotzaren 150. urtemugan se publicó primero en durangon.com.

Pello Zabarte Berbaro elkartearen lantaldeko kideekin.

Pello Zabarte.

Berbaro elkartea Pello Zabarte kudeatzaile berria jaio aurretik sortu zen, 1997an jaiotako zaldibartarrak 27 urte baititu eta Durangoko euskararen aldeko elkarteak 35. urteurrena ospatuko du bihar, maiatzak 31. Hala ere, zuzendari lanekin arduratzen den gazteak “Berbaro aspaldidanik ezagutzen dut” aitortzen du, izan ere, “elkarteak urteetako jardun luzea eta zabala du, proiektuei eta eremuei dagokionez”.

-Urtea hasi eta berehala hartu zenuen Berbaroren kudeaketaren ardura. Zelan baloratzen dituzu lehen hilabete hauek?
-Bai, urte honen hasiera hartu nuen kudeatzaile kargua, urtarrilaren 2an hain zuzen. Bost hilabete hauetan oso gustura sentitu naiz, eta denbora hori Berbaro barrutik eta sakon ezagutzeko baliatu dut; baita proiektu eta zerbi­tzu denekin jabetzeko. Bulegoan zortzi langile gaude eta oso giro polita daukagu.

-Elkartearen 35. urteurrena ospatuko duzue maiatzaren 31n. Jabetu zara urte hauetan egindako ibilbidearen garapenarekin?
-Ezagutzen nituen zenbait proiektu eta zenbait zantzu. Kulturgintzan landutako proiektuak ezagutzen nituen: Urteko azken bertso saioa, Hirukoa galderen lehiaketa, Labur esanda film laburren lehiaketa…, edo Berbarotik, beste euskaltzale batzuekin elkarlanean sortu eta aurrera eraman diren Plateruena edo Anboto komunikabidea esaterako.

Baina azpimarratu behar dut Berbarok, ibilbide horretan, asmatu duela euskarazko uneak eta guneak sortzen. Ekimenen bidez euskarazko uneak sortzen eta proiektuen bidez guneak sortzen (bere sasoian taberna, gero Plateruena, Anboto, udalekuak….). Uste dut ibilbide aberatsa duen elkartea dela, jende askok harremana izan du Berbarorekin, Durangon zein Durangaldean, eta aberatsa izateaz gain ibilbide polita du.

-Berbaroren helburu nagusia Durango euskalduntzea da. Zein da zure iritzia gaurko egoerari buruz?
-Helburua hori da. Orain dela 35 urte jaio zen oinarri horrekin eta orduz geroztik hainbat aurrerapauso eman dira. Balioan jarri behar da Durangon eta Durangaldean euskarazko komunikabidea egotea, Anboto alegia; kulturgintzan, euskara indartuta erakundeetatik zein herrigintzatik, eman diren pausuak; hezkuntzan ere lortu da euskara maila bat; erabileran, modu apalean bada ere, euskarak gorantz egin du Durangon, … Uste dugu ibilbide honetan hainbat zantzu positibo eman direla, baina, hala ere, Durango euskalduntzeko helburu horretara heltzeko bide luzea gelditzen da oraindik.

Orain dela 35 urte, sortu aurretik, euskaltzaleek hainbat pausu emanda zituzten eta hainbat lan eginda, eta hortik sortu zen Berbaro. Horregatik, urteurrena urte hauetako bidea aitortzeko eta aurrera indartsu jarraitzeko baliatuko dugu. 31kakoa bilgunea bilakatu nahi dugu.

-Euskararen arazoa, oro har, erabilerarena omen da. Zelan aldatu daiteke egoera hori?
-Argi dago formula magikorik ez dagoela, eta erronkak asko direla. Azkenengo hamarkadetan ezagutzan jarri da arreta, belaunaldi barriek hizkuntza ezagutu dezaten. Baina konturatzen ari gara ere, hizkun­tzaren ezagupenean aurrera pausuak eman arren, horrek ez dakarrela maila bereko erabilera. Beraz, arreta beste gauza batzuetan jarri behar dugu, hizkuntza gaitasunean adibidez. Askorentzat, euskaraz jakin arren, gaztelera hizkuntza errazagoa izaten jarraitzen du, hizkera horretarako gaitasun gehiago duelako. Arreta jarri behar dugu beraz, hizkun­tza gaitasunean eta, batez be, eremu batzuk euskalduntzea estrategikoa dela euskararen erabileran salto bat emateko. Adibidez, lan eremua, komunikabideak, eremu digitala eta sare sozialak, kirola, aisialdia, eta abar luze bat. Orduan, erabileran salto bat egiteko eremu barriak identifikatu behar ditugu eta horrek euskaldundu. Uste dut bidea hortik dagoela.

-Berbaroren indarguneeta­ko bat umeen, gazteen eta familien aisialdian dago. Horri eusteko asmoa duzue?
-Udalekuetan egiten duen lanagatik betidanik izan da oso ezaguna; seguruekin, gaur egun, arlo horretan egiten duen lanagatik da ezagunena. Umeen eta gazteen aisialdia beti izan da eremu oso inportantea eta maitatua. Gaur egun, udalekuak antolatzen ditugu Durangon bertan, baita Euskal Herrian zehar egiten ditugun ibiltariak; Udaleko finkoak Euskal Herriko beste leku batzuetan; urtean zehar Hitzartu eta Olgetan proiektuak ere martxan ditugu eta Durangaldeko udalekin ere hainbat zerbitzu kudeatzen ditugu gazteei begira. Euskalduntzearen inguruko beste eremu batzuk ere zaindu eta mimoz tratatu behar ditugu.

-Aztertu duzue beste arlo batzuk jorratzea?
-Guk, umeen, gazteen eta familien arloa lehentasunez lantzen eta jorratzen jarraituko badugu ere, beste eremu ba­tzuetan proiektuak, dinamikak eta lanketak martxan jartzen jarraituko dugu. Horren adibide da urte bete barru Euskaraldiaren beste edizio berri bat egingo dela eta guk hori bultzatuko dugu; beste eragile batzuekin iaz martxan jarri genuen Gaba Baltza; eta kulturgintzatik ere jarraituko dugu. Beraz, helduei eta beste publikoentzat eskaintzak egiten jarraituko dugu. Arlo horretan, kanpotik Euskal Herrira eta Durangora etortzen ari den jendearen eremua estrategikoa da datozen urteetarako: etorri berriei zelan gerturatu euskara eta euskal komunitatea.

La entrada “Berbarok, bere ibilbidean, euskarazko uneak eta guneak sortzen asmatu duela uste dut” se publicó primero en durangon.com.

Durango euskalduntzea helburu duen Berbaro elkarteak 35. urteurrena ospatuko du maiatzaren 31n, eta urtemuga horretarako ekitaldiak ‘Bagara nor’ goiburupean egingo dira.

Aukeratutako leloarekin “euskaraz bizitzeko eta euskararen alde lan egiteko harrotasun eta aldarrikapenean jarri nahi dugu arreta”, Pello Zabarte Berbaro elkartearen presidentearen esanetan. Izan ere, “euskaldunak bagara nor, euskaltzaleak bagara nor eta berbarotarrak bagara nor”, azpimarratu du.

Berbaro euskara elkartea 1989. urtean sortu zen, sasoi hartan “Durangon euskaraz bizitzeko zeuden zailtasunek kezkatuta”. Egoerari aurre egiteko euskaltzaleak aktibatu ziren “Durango euskalduntzeko helburuarekin”.

“Orduz geroztik, berbaz berba eta aroz aro egin dugu aurrera, hamaika proiektu eta saltsatan murgilduta. Euskararentzat uneak eta guneak sortzen. Ez garela menpeko perpausa erakutsi dugu: haurrekin, gazteekin zein helduekin sortu ditugun hamaika proiektutan”, nabarmendu du Zabartek.

Ospakizuna egun zehatz batean zentratuko da, maiatzaren 31n hain zuzen, eta Durangoko Euskaltzale guztien egunerako prestatutako egitaraua aurrerago emango da ezagutzera.

La entrada Berbaro elkarteak ‘Bagara nor’ goiburuarekin ospatuko du bere <br/>35. urteurrena maiatzaren 31n se publicó primero en durangon.com.